De waarheid over collageen voor je huid

Collageen wordt vaak de sleutel tot een stevige en jeugdige huid genoemd. Supplementen, crèmes en drankjes beloven dat ze je huid van binnenuit kunnen versterken. Maar wat weten we daar eigenlijk echt over?

In dit artikel leggen we je stap voor stap uit wat collageen is, wat er wetenschappelijk goed onderbouwd is en waar nog vragen over bestaan. Zo kun je zelf een bewuste keuze maken.

Wat is collageen?

Collageen is het meest voorkomende eiwit in je lichaam. Ongeveer 30 procent van al het eiwit in het menselijk lichaam bestaat uit collageen. Het vormt de belangrijkste bouwsteen van je huid, maar ook van je botten, pezen en bindweefsel.

In je huid bevindt collageen zich vooral in de lederhuid. Daar vormt het een netwerk van vezels dat zorgt voor stevigheid en elasticiteit. Naarmate je ouder wordt, neemt de hoeveelheid collageen geleidelijk af en verandert de structuur van deze vezels. Dat is een normaal biologisch proces.

De vraag is vervolgens: kun je dat proces beïnvloeden door huidverzorging met collageen te gebruiken?

Welke factoren breken collageen in je huid af?

Collageenverlies is een normaal onderdeel van ouder worden. Je huid maakt met de jaren minder nieuw collageen aan en bestaande vezels worden minder stevig. Dat proces verloopt geleidelijk en verschilt per persoon.

Toch zijn er factoren die deze afbraak kunnen versnellen. Voor sommige daarvan is sterk wetenschappelijk bewijs. Voor andere weten we dat het biologisch aannemelijk is, maar is het klinisch bewijs beperkter. Hieronder leggen we het uit.

Zonlicht

Zonlicht is de belangrijkste externe oorzaak van collageenafbraak. Vooral uv-A-straling dringt diep door in de huid. Daar zorgt het ervoor dat collageenvezels sneller worden afgebroken en dat de huid minder nieuw collageen aanmaakt.

Volgens wetenschappelijk onderzoek activeert uv-A-straling processen in de huid die collageen afbreken en de aanmaak van nieuw collageen verminderen.

Wat betekent dit voor jou? Dagelijks een zonnebrandcrème (minimaal SPF30) gebruiken is één van de meest bewezen manieren om collageenverlies te vertragen.

Hormonale veranderingen

Bij vrouwen kan collageenverlies versnellen rond de overgang. Dit hangt samen met een daling van het hormoon oestrogeen, dat invloed heeft op de aanmaak van collageen in de huid.

In een wetenschappelijke studie werd aangetoond dat de hoeveelheid collageen in de huid afneemt bij vrouwen na de menopauze.

Dit betekent niet dat iedere vrouw hetzelfde effect ervaart, maar hormonale veranderingen spelen aantoonbaar een rol.

Roken

Onderzoek wijst uit dat roken huidveroudering versnelt. Stoffen in sigarettenrook zorgen voor schade in de huid. Daardoor worden collageenvezels sneller afgebroken en herstelt de huid minder goed. Ook verlaagt roken het vitamine C gehalte in het lichaam, terwijl vitamine C nodig is voor de vorming van nieuw collageen.

Suikers

Onderzoek laat zien dat suikers zich kunnen binden aan eiwitten zoals collageen. Hierdoor worden collageenvezels stijver en minder soepel. Dit proces heet glycatie. Door glycatie verliest collageen geleidelijk zijn flexibiliteit, wat kan bijdragen aan zichtbare huidveroudering.

Hoe groot de invloed van voeding op collageen in de praktijk is, verschilt waarschijnlijk per persoon. Het biologische proces is goed beschreven, maar er is minder grootschalig klinisch onderzoek dat precies meet hoeveel effect dit heeft bij gezonde mensen.

Stress en alcohol

Langdurige stress verhoogt het stresshormoon cortisol. Een langdurig verhoogd cortisolniveau kan het herstelvermogen van de huid verminderen en de huid gevoeliger maken voor schade. 

Er zijn aanwijzingen dat chronische stress indirect invloed heeft op de balans tussen opbouw en afbraak van collageen. Dit is minder uitgebreid onderzocht dan zonlicht of roken, maar langdurige stress wordt wel in verband gebracht met versnelde huidveroudering.

Ook overmatig alcoholgebruik kan de huid negatief beïnvloeden. Alcohol verhoogt oxidatieve stress in het lichaam en kan het herstelvermogen van de huid verminderen. De directe relatie met collageen in de huid is minder goed onderzocht dan bij uv-A-straling, maar regelmatig en overmatig alcoholgebruik wordt in verband gebracht met vroegtijdige huidveroudering.

Kan je collageen-aanmaak stimuleren?

Als collageen in de huid afneemt met de jaren, is de volgende logische vraag: kun je dat proces beïnvloeden?

Er bestaan veel producten en behandelingen die beloven de collageenaanmaak te stimuleren. Van crèmes met collageen tot supplementen en huidtherapeutische behandelingen. Het is belangrijk om hier onderscheid te maken tussen wat goed onderbouwd is en wat minder sterk onderzocht is.

We nemen de belangrijkste opties met je door.

1. Huidverzorging met collageen

Collageen zelf is een groot eiwitmolecuul. Wanneer je het op de huid aanbrengt, blijft het vooral aan het huidoppervlak. Het dringt niet diep door tot in de lederhuid waar je eigen collageen wordt aangemaakt.

Dat betekent dat collageen in een crème vooral werkt aan de buitenkant van de huid. Het kan helpen om vocht vast te houden en de huid tijdelijk soepeler en gladder te laten aanvoelen. Veel mensen ervaren daardoor direct een comfortabeler huidgevoel. Juist daarom kan huidverzorging met collageen prettig zijn als je huid wat droger aanvoelt of tijdelijk wat extra ondersteuning kan gebruiken.

Wil je de collageenaanmaak in de huid zelf ondersteunen, dan zijn andere ingrediënten beter onderzocht.

2. Vitamine A en vitamine C

Vitamine A en vitamine C behoren tot de best onderzochte ingrediënten wanneer het gaat om collageen in de huid.

Vitamine A, zoals retinol, stimuleert de huidvernieuwing en ondersteunt de aanmaak van nieuw collageen in de lederhuid. Onderzoek laat zien dat langdurig gebruik van retinol kan leiden tot een toename van collageen in de huid en een verbetering van zichtbare huidveroudering.

Lees hier meer over retinol of bekijk hier onze huidverzorging met retinol.

Vitamine C speelt een belangrijke rol bij de vorming van collageen. Het helpt bij een stabiele opbouw van collageenvezels en werkt daarnaast als antioxidant. Onderzoek toont aan dat topische vitamine C de collageenaanmaak kan ondersteunen en tekenen van huidveroudering kan helpen verminderen.

Lees hier meer over vitamine C of bekijk hier onze huidverzorging met vitamine C.

3. Huidbehandelingen

Naast huidverzorging zijn er behandelingen die dieper in de huid werken. Deze geven gecontroleerd kleine prikkels aan de huid, waardoor het natuurlijke herstelproces wordt geactiveerd.

Een voorbeeld is microneedling. Bij deze behandeling worden met fijne naaldjes kleine kanaaltjes in de huid gemaakt. Tijdens het herstel maakt de huid nieuw collageen aan. Onderzoek laat zien dat dit kan leiden tot een verbetering van huidstructuur en fijne lijntjes.

Welke behandeling geschikt is, hangt af van je huidtype, huidconditie en wensen. Een huidtherapeut kan hierin adviseren.

4. Collageensupplementen en poeders

Over collageensupplementen en collageenpoeder is de afgelopen jaren veel discussie geweest. Fabrikanten doen soms stellige claims over rimpels en huidversteviging, terwijl het bewijs daarvoor niet altijd even sterk of onafhankelijk is. Veel onderzoeken zijn kortdurend en worden gefinancierd door fabrikanten. Dat vergroot de kans op positief gerapporteerde uitkomsten en zegt weinig over het effect op lange termijn.

Dat betekent niet dat er helemaal geen onderzoek beschikbaar is. In een recente overzichtsstudie, waarin meerdere klinische onderzoeken samen zijn bekeken, werden na gebruik van collageensupplementen verbeteringen gemeten in huidhydratatie en elasticiteit. Tegelijkertijd waren veel van deze studies relatief kort en vaak door fabrikanten gefinancierd. In onafhankelijk onderzoek zijn de resultaten minder duidelijk.

Er zijn dus wel aanwijzingen dat collageensupplementen iets kunnen bijdragen aan de huidconditie, maar het bewijs is niet eenduidig en de langetermijneffecten zijn minder goed onderzocht. Wij hopen dat er in de toekomst meer onafhankelijk en langdurig onderzoek beschikbaar komt en volgen deze ontwikkelingen nauwgezet.

Voor jou als consument is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben. Collageensupplementen kunnen mogelijk ondersteuning bieden voor je huid, maar ze vervangen geen zonbescherming, goed onderbouwde huidverzorging of behandelingen. Twijfel je wat past bij jouw huid? Vraag gerust een gratis persoonlijk huidadvies aan bij onze gediplomeerde huidtherapeuten.

Welk collageenpoeder is het beste?