Veilig zonnen: de meestgestelde vragen beantwoord

Zonlicht voelt goed. Het geeft energie, zorgt voor een kleurtje en hoort bij het buiten zijn. Tegelijk is zon één van de grootste invloeden op je huid, zowel positief als negatief.

Veel adviezen over zon zijn versimpeld of tegenstrijdig. Je hoort dat je moet wennen aan de zon, dat een bruine basis beschermt of dat een zonnebank een goede voorbereiding is. Dit zijn hardnekkige fabels. In werkelijkheid betekent bruinen dat er DNA-schade in de huid ontstaat, ook als je niet verbrandt.

In dit artikel beantwoordt gediplomeerd huidtherapeut Marissa de meestgestelde vragen over zon en je huid. 

Wat gebeurt er in je huid bij zonblootstelling?

Zodra UV-straling je huid raakt, gebeurt er direct iets in de huidcellen.

Je huid probeert zichzelf te beschermen door pigment aan te maken. Dat zie je als een bruine kleur. Tegelijk ontstaat er schade op celniveau, waaronder beschadiging van het DNA.

Daarnaast reageert je huid met een lichte ontstekingsreactie. Bij te veel belasting zie je dat terug als roodheid of verbranding.

Belangrijk om te begrijpen: zon heeft vrijwel altijd invloed op je huid, ook als je dat niet direct merkt.

Waarom is je huid gevoeliger voor zon na de winter?

Hoe je huid reageert op zon verschilt per moment.

Na een periode met weinig zon, zoals in de winter, bevat je huid minder pigment en is de bovenste huidlaag vaak iets dunner. Daardoor is de natuurlijke bescherming lager en kan UV-straling dieper doordringen.

Ook los van de winter kan je huid gevoeliger zijn, bijvoorbeeld als je huidbarrière verstoord is of als je actieve ingrediënten gebruikt. Heb je een gevoelige huid, rosacea of pigmentvlekken, dan kan je huid nog sterker reageren op zonlicht.

Dat maakt dat je huid niet altijd even goed tegen zon kan, ook als het niet extreem warm aanvoelt.

Hoe snel ontstaat zonschade?

Schade begint vrijwel direct bij blootstelling aan zonlicht.

Hoe snel je huid zichtbaar reageert, hangt af van de zonkracht en je huidtype. Bij een hoge zonkracht kan een onbeschermde huid al binnen tien minuten verbranden.

Dat maakt juist korte momenten in de zon risicovol, zoals een wandeling, terras of fietsen zonder bescherming. Is je huid toch verbrand, dan is het belangrijk om snel de juiste stappen te nemen. In dit artikel lees je hoe je een verbrande huid het beste verzorgt.

Wat veel mensen niet weten, is dat zon ook de grootste oorzaak is van huidveroudering. Een groot deel van rimpels en pigmentvlekken ontstaat door langdurige blootstelling aan UV-straling. 

Hier lees je alles over huidveroudering, hoe je het voorkomt en welke huidverzorging écht helpt.  

Kun je schade oplopen zonder te verbranden?

Ja, en dit gebeurt vaker dan je denkt.

Je hoeft niet rood te worden om schade op te lopen. Zodra UV-straling de huid binnendringt, ontstaat er al beschadiging in de huidcellen.

Een bruine huid is een reactie op die schade. Je huid maakt extra pigment aan om zichzelf te beschermen.

Dat betekent dat het beperken van zonblootstelling het allerbelangrijkste blijft om beschadiging aan je huidcellen te beperken en om huidveroudering zoveel mogelijk te vertragen.

Wat doen UVA en UVB straling in je huid?

Niet alle zonnestraling werkt hetzelfde.

UVA dringt diep door in de huid en speelt een grote rol bij huidveroudering. Het breekt collageen af en kan bijdragen aan pigmentvlekken en rimpels. UVA gaat ook door glas en wolken heen.

UVB werkt vooral in de bovenste huidlaag en veroorzaakt verbranding. Het speelt ook een rol bij DNA-schade en het ontstaan van huidkanker.

Je huid krijgt altijd een combinatie van beide, waardoor schade zich op verschillende niveaus kan opbouwen.

Werkt voorbruinen?

Met voorbruinen bedoelen we dat je vóór een zonnige periode alvast een kleurtje opbouwt, bijvoorbeeld door vaker in de zon te zitten of een zonnebank te gebruiken. Het idee is dat je huid daardoor beter beschermd is tegen verbranding.

Dat klinkt logisch, maar het klopt niet.

Elke vorm van bruining is namelijk een reactie van de huid op schade door uv-straling. Een gebruinde huid biedt daarnaast maar een minimale bescherming, vergelijkbaar met een SPF van ongeveer 2 tot 4.

Bij een zonnebank ontstaat de kleur vooral door UVA-straling. Die zorgt voor pigmentvorming, maar niet voor echte bescherming tegen verbranding. Je huid lijkt dus beschermd, terwijl er al schade is ontstaan en de huid kwetsbaar blijft.

Voorbruinen is daarom geen veilige voorbereiding, maar juist een extra belasting voor je huid.

Hoe werkt een zonnebank en waarom wordt deze afgeraden?

Een zonnebank stelt je huid in korte tijd bloot aan een hoge dosis UV-straling.

Vaak gaat het vooral om UVA-straling, die diep in de huid doordringt en bijdraagt aan schade en huidveroudering. Die schade komt bovenop de zon die je dagelijks al krijgt. 

Verschillende gezondheidsorganisaties, zoals het KWF en de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie, raden het gebruik van een zonnebank daarom expliciet af. Zij geven aan dat gebruik van een zonnebank het risico op verschillende vormen van huidkanker vergroot en geen veilige manier is om een kleurtje te krijgen.

Ook het Nationaal Huidfonds is hier duidelijk over: